İçeriğe geç

Türkçe dilbilgisi

Türkçe eklerinin, hâllerinin ve çekimlerinin bol örnekli, açık anlatımı.

A1

Türkçede Çoğul Eki: -ler ve -lar

Türkçe çoğul eki nasıl işler — -ler ya da -lar'ı seçen iki yönlü ünlü uyumu, sayıdan sonra ismin neden tekil kaldığı ve l sesinin neden asla t'ye sertleşmediği.

Türkçede Kişi Zamirleri ve Pro-Drop

Altı Türkçe özne zamiri — ben, sen, o, biz, siz, onlar — ve fiilin ekinin zamiri neden düşürmeye izin verdiği, vurgu için ne zaman geri eklendiği ve o'nun neden cinsiyet taşımadığı.

Türkçede Ek-fiil: 'Olmak' Nasıl Söylenir

Türkçenin geniş zaman ek-fiilini "olmak" fiili olmadan nasıl kurduğu — altı kişi eki, bunların dört yönlü ünlü uyumu, ünlüden sonra gelen -y- kaynaştırması, sıfır üçüncü kişi ile -dır karşıtlığı ve değil ile olumsuzlama.

Türkçede var ve yok: Var, Yok ve Sahip Olma

Türkçenin varlığı var ve yok ile nasıl anlattığı — yerin neden bulunma hâli aldığı, "sahip olmak" fiili olmadan iyeliğin nasıl kurulduğu ve soru ekinin bir şeyin orada olup olmadığını nasıl sorduğu.

Türkçede İşaret Sözcükleri: bu, şu, o

Türkçe işaret sözcükleri nasıl işler — üç derece bu, şu ve o, aynı sözcüğün bir ismin önünde neden hiç değişmediği ama tek başına dururken hâl aldığı ve her hâl ile çoğul ekinden önce beliren kaynaştırma n'si (bunu, buna, bunlar).

Türkçede Belirtme Hâli: -ı, -i, -u, -ü Ekleri

Türkçe belirtme eki nasıl işler — bir nesne ne zaman ek alır, dört yönlü ünlü uyumu, ünlüden sonra gelen -y- kaynaştırması, ünsüz yumuşaması ve özel adlarda kesme işareti.

Türkçede Yönelme Hâli: -e, -a, -ye, -ya Ekleri

Türkçe yönelme eki nasıl işler — -e ya da -a seçen iki yönlü ünlü uyumu, ünlüden sonra gelen -y- kaynaştırması, kitaba biçimindeki p/ç/t/k yumuşaması, bu eki isteyen fiiller ve düzensiz bana ile sana biçimleri.

Türkçede Ayrılma Hâli: -den, -dan, -ten, -tan Ekleri

Ayrılma hâli eki nasıl işler — -den ya da -dan'ı seçen ünlü uyumu, ötümsüz ünsüzden sonra -ten ya da -tan'a sertleşme ve hâlin kaynağı, malzemeyi, sebebi ve karşılaştırma ölçütünü nasıl gösterdiği.

Türkçede İlgi Hâli: -in ve -nin Ekleri

Türkçe ilgi eki iyeyi nasıl işaretler: dört yönlü ünlü uyumu, ünlüden sonra gelen -n- kaynaştırması, zamir biçimleri ve evin gibi bir sözcüğün neden hem 'eve ait' hem de 'senin evin' anlamına gelebildiği.

Türkçede İyelik Ekleri: -im, -in, -i

Türkçe iyelik ekleri bir sahibi isme nasıl bağlar — bağlantı ünlüsünü biçimlendiren dört yönlü ünlü uyumu, bu ünlünün ünlüden sonra neden düştüğü ve üçüncü kişinin neden bir -s- kazandığı, ve evi biçiminin neden hem "onun evi" hem "belirli ev" demek olduğu.

Türkçede İsim Tamlaması: -(n)ın ve -(s)ı Ekleri

Türkçe iki ismi bir tamlamada nasıl birleştirir — ikinci ismi işaretleyen iyelik eki -(s)ı, ilk ismin ilgi eki -(n)ın'ı ne zaman aldığı, iki tür (genel bir tür ile belli bir sahip) ve durum ekinden önce gelen -n- kaynaştırması.

Türkçede şimdiki zaman: -Iyor eki

Türkçede şimdiki zaman -Iyor eki nasıl işler — dörtlü yardımcı ünlü, ekten önce düşen kök ünlüsü, kişi ekleri ve yakın gelecek için kullanımı.

Türkçede Soru Eki: mı, mi, mu, mü

Türkçe evet-hayır soru eki nasıl işler — mı, mi, mu ya da mü'yü seçen dört yönlü ünlü uyumu, neden ayrı yazılan bir sözcük olduğu, kişi ekinin ona nasıl eklendiği ve konumunun sorunun odağını nasıl belirlediği.

Türkçe Soru Kelimeleri: kim, ne, nerede, nasıl

Türkçe soru cümlelerini nasıl kurar — soru kelimesi cevabın geleceği yerde durur, kime ve nereden gibi ad hâl eklerini alır ve hangi hâli taşıyacağına eylem karar verir.

Türkçede Vasıta Hâli: ile ve -la / -le Ekleri

Türkçe vasıta hâli nasıl işler — ile ilgeci ve -la / -le ekleşmiş biçimi, ikisini seçen iki yönlü ünlü uyumu, ünlüden sonra gelen -y- kaynaştırması ve zamirlerin bu eki iyelik gövdesi üzerine nasıl aldığı.

Türkçede -li ve -siz Ekleri: Var Olan ve Olmayan

Türkçe isimlerden nasıl sıfat türetir — -li ("var olan, sahip") ve -siz ("olmayan") ekleriyle: her ikisini de kapsayan dört yönlü ünlü uyumu, l ve s ünsüzlerinin neden hiç sertleşmediği ve -li ekinin nasıl "bir yerden" anlamı da taşıdığı.